تک فرزندی چه چالش‌ها و آسیب‌هایی را به دنبال دارد؟

آسیب‌های جسمی :

•احتمال ابتلا به بیماری های قلبی عروقی و دیابت در تک فرزند ها هنگامی که به سن بزرگسالی می رسند بیشتر از دیگر افراد جامعه است.

• مهارت های حرکتی در اغلب کودکان تک فرزند تا حدی ضعیف تر است .مهارتهایی از جمله چابکی ،پریدن و بازی با توپ که امکان تشدید شدن این ضعف ها با افزایش سن وجود دارد.

• افرادی که تک فرزند هستند،اعم از زن یا مرد،اگر به سن 50 سالگی برسند، باقیمانده طول عمرشان کوتاه تر است .به بیان دیگر احتمال مرگ آنها بعد از سن 50 سالگی از کسانی که خواهر و برادر دارند بیشتر میشود .

 • اغلب تک فرزند ها در سنین مدرسه و جوانی نمایه توده بدنی بیشتری دارد یا به بیان دیگر دارای اضافه وزن هستند که خود بسترساز بیماریهای دیگر است .

• کودکان تک فرزند با احتمال بیشتری دچار امراض جسمی از قبیل تب سرماخوردگی و اسهال میشوند .

• احتمال وقوع اختلالات شخصیتی در افراد تک فرزند  2.4 برابر سایرین می باشد.( اختلالات شخصیت مانند رفتارهای خشک و غیر قابل انعطاف که مانع سازگاری افراد با الزام های زندگی روزانه می شود و روابط آن ها را با دیگران مختل می سازد)

• کودکان تک فرزند استقامت کمتری در برابر سختی ها و مشکلات دارند.

• احتمال آنکه دانش جویان تک فرزند دچار علائم افسردگی، اضطراب و یا ترکیبی از هر دو شوند ، بیشتر از دانشجویانی است که خواهر و برادر دارند

آسیب های تربیتی تک فرزندی:

فرزند سالاری

• بلوغ زودرس

• کم شدن روابط اجتماعی و عدم جامعه پذیری

• کاهش انسجام خانواده

• تضعیف شبکه ی ارتباطی خویشاوندی

جایگزینی رسانه

بازی های رایانه ای

آسیب های تک فرزندی بر والدین:

• پدران و مادرانی که تک فرزندشان را از دست می دهند به بیماری های جسمی و روانی بیشتری مبتلا می شوند. به ویژه شدت این علائم در والدینی که تک فرزند از دست رفتهشان پسر بوده بیشتر دیده می شد. حتی در مطالعات تصویر برداری از مغز این والدین دیده شده است که اتصالات مغزی دچار اختلال می شود

• پدر و مادران تک فرزند دلهره و نگرانی از آسیب دیدن تنها فرزندشان در لحظه لحظه زندگی همراهشان است.

• افرادی که تک فرزند هستند از عهده رسیدگی به پدر و مادر سالمند خود برنمیآیند.

• احتمال ازدواج در افرادی که تک فرزند هستند،کمتر و احتمال طلاق در آنان نسبت به کسانی که خواهر یا برادر دارند، بیشتر است. زیرا وجود خواهر یا برادر سبب می شود افراد از دوران کودکی تعامل و گفتگو با افراد صمیمی و دوست خود را در عمل بیاموزند. مهارتی که افراد تک فرزند از آن محروم هستند.

• احتمال وقوع طلاق در مردان تک فرزند سه برابر مردانی است که خواهر و برادر دارند.

• دانش آموزانی که خواهر و برادر دارند در مقایسه با دانش آموزان تک فرزند در تحقیق موفق تر عمل کرده و نمرات بهتری کسب می کنند

 آیا سقط جنین عارضه ای برای مادر ندارد؟

سقط جنین درهر سنی از بارداری حرام است. سقطی که به خواست والدین و به صورت غیر قانونی و با کمک گرفتن از دارو یا با کمک پزشکان متخلف، ماماهای متخلف و یا توسط افراد متفرقه و عمدتاً در شرایط غیر بهداشتی و خطرناک صورت می گیرد. در این شرایط مادر در معرض خطرات جسمی و روانی زیادی قرار می گیرد.

عواقب سقط عمدی

- عفونت

- خونریزی

 - ناباروری

- چسبندگی داخل رحمی متعاقب کورتاژ

- آسیب به دهانه رحم (پارگی سرویکس و تنگی سرویکس)

- سوراخ شدن رحم

- سقط خود به خودی در بارداری های بعدی

- افزایش خطر 50 درصدی زایمان زودرس در بارداری بعدی

 - تولد نوزاد با وزن کم در بارداری بعدی

- مرگ مادر ناشی از عفونت، خونریزی و عوارض بیهوشی

از سوی دیگر عوارض روانی به خصوص در سقط های عمدی بسیار قابل توجه است. مشاهده شده زنانی که اقدام به سقط عمدی کرده اند به مدت دو تا پنج سال پس از آن، ممکن است از اختلالات روانی رنج ببرند. این موارد شامل اختلالات خلقی مانند افسردگی و اختلالات اضطرابی می باشد و میتواند آنقدر شدید باشد که منجر به بستری آنان در بخشهای روانپزشکی بشود. احساس گناه، شرم، ترس و اضطراب در زنانی که اقدام به سقط عمدی کرده اند میتواند باعث خدشه به رابطه وی با بقیه فرزندان، افت کیفیت زندگی و روابط زناشویی، اختلالات خواب وکابوس های تکراری بشود.

جدا از عوارض جبران ناپذیری که سقط غیر قانونی برای مادر به دنبال دارد، باید توجه داشت که حیات جنین پس از اولین روزهای تشکیل او آغاز میشود و از پس از لانه گزینی در رحم (3 تا 5 روز پس از لقاح) هرگونه آسیبی به او شرعا حرام است و دیه دارد؛ سلب حیات از او قتل است و این باور که جنین تا 4 ماهگی روح ندارد باوری غلط است؛ در واقع جنین از همان ابتدا وجوه انسانی دارد

سقط جنین یعنی قتل یک انسان و قتل انسان در تمام ادیان و مکاتب، امری بسیار شنیع، غیراخلاقی و غیرقابل توجیه و جبران است. قتل جنین، از ابتدای استقرار نطفه در رحم، گناهی کبیره است که باید بابت آن توبه کرد و دیه پرداخت. اما دیه فقط جبران دنیایی آن است و عقوبت آخرتی آن پابرجاست.

در قرآن کریم نیز خداوند به صراحت انسان ها را در این باب مورد خطاب قرار داده است؛ در سوره مبارکه اسراء آیه 31خداوند می

فرماید: "فرزندانتان را از ترس فقر نکشید! ما آنها و شما را روزی می‌دهیم مسلما کشتن آنها گناه بزرگی است."

خداوند به همراه هر جنین، برکت و رحمتی را برای خانواده اش فرود می‌آورد. مانند وسعت رزق، برطرف شدن گرفتاری‌ها، دفع بلایا و مصائب و با از بین بردن جنین در واقع خانواده برای همیشه از آن نعمت ها محروم می شود.

همه ما ممکن است با مادری مواجه شویم که به هر دلیلی، از بارداری خود احساس رضایت ندارد و ممکن است شرایط روحی او چنان باشد که تصمیم به از بین بردن جنین خود بگیرد. در چنین شرایطی، مراقب سلامت است که می تواند با همدلی با مادر و اطمینان دادن به او و همچنین آگاهی دادن به ایشان در مورد گزاره های نادرست ذهنی، حرمت سقط عمدی و عواقب و عوارض پیش روی آن به مادر کمک کند تا تصمیم درستی گرفته و از سقط منصرف شود.

والدین باید به این نکته توجه داشته باشند که جنین به انتخاب خود پا به این دنیا نگذارده است و اقدام ایشان مقدمه حیات این جنین بوده است؛ لذا والدین در صورت عدم تمایل برای داشتن فرزند باید پیش از انعقاد نطفه مراقبت دقیق تری به عمل بیاورند. مادر باید بداند فرزند چند روزه نهفته در رحم او، به اندازه همه انسان های دیگر حق حیاتی دارد که از سمت خداوند به او عطا شده و هیچ کس حق تصمیم گیری در مورد حیات او را ندارد.

باید مادر را متوجه کرد که این جنین دوست داشتنی خیلی کوچک نیز، فرزند اوست و تنها تفاوتش با سایر فرزندان این است که به تدبیر خداوند، تا مدتی موجودیت، جان و رزق او به دست مادر به امانت داده شده و در بطن مادر رشد می کند. آیا پدر و مادری وجود دارد که با وجود مشکلات فراوان، تصمیم به قتل فرزند خردسال خود بگیرند؟ قطعا نه. بلکه والدین، تمام تلاش خود را می‌کنند تا شرایط بهتری برای زندگی فرزندان خود ایجاد کنند.

 آیا غربالگری برای داشتن یک بارداری بدون ریسک ضروری است؟

غربالگری بارداری عمدتاً به بررسی ناهنجاری‌های کروموزومی جنین اطلاق می شود که مرحله اول آن یک آزمایش خون و سونوگرافی است که در هفته یازده تا سیزده بارداری انجام می‌گردد. به سونوی آن سونوگرافی ان تی گفته می شود و در آزمایش خون آن، مقدار دو مارکر خونی بررسی می‌شود، سپس آزمایشگاه در نرم افزاری این دو مورد را با سن مادر تلفیق می‌کند و یک عدد به عنوان ریسک اعلام می‌کند که احتمال ابتلا به سندرم داون (تربزومی 21 ) و دو سندرم دیگر (تریزومی 13 و 18) را برآورد می‌کند. بنابراین دقت داشته باشید که این غربالگری تشخیص دهنده انواع و اقسام بیماری های جنینی نیست. از آنجایی که شیوع تریزومی 13 و 18 بسیار پایین است و تقریبا تمام جنین های سندرم 13 و 18 در شکم یا بدو تولد می‌میرند، لذا هدف اصلی این غربالگری کشف و سقط سندروم داون است. طبق پروتکل وزارت بهداشت اگر پس از تلفیق نتایج سونوی ان تی و آزمایش خون مادر و سن مادر این احتمال بین یک-یکم تا یک-دویست و پنجاهم باشد، در این بازه مادر به تست های تکمیلی ارجاع می شود. این تست های تکمیلی به دو روش تهاجمی یا غیرتهاجمی صورت می گیرد. درحالت تهاجمی آمنیوسنتز از طریق سوزن از روی شکم مادر انجام می شود، که در این روش بین 0/5تا 2 درصد احتمال سقط جنین وجود دارد.(یعنی ممکن است جنین سالم باشد و حین آمنیوسنتز سقط شود.) روش غیرتهاجمی نیز یک آزمایش خون بسیار گران قیمت است. با انجام تست های تکمیلی فوق اگر سندرم داون در جنین محرز شد، مادر به سمت اسقاط جنین

هدایت میشود. در نتیجه فرایند غربالگری سندرم داون صرفا مسیری برای شناسایی جنین های مبتلا به و هدایت به سقط آنها است و عملا کمکی به ارتقای سلامت مادر یا جنین نمی کند.

قابل توجه است که در کشور ما حدود 95 درصد زنان باردار، تست های غربالگری بارداری را انجام میدهند که در مقایسه با کشوری مثل هلند یا کانادا که تنها 30 تا 35درصد زنان باردار آنها غربالگری می شوند عدد بزرگی است؛ ضمن این که جامعه هدف آنها هم عمدتا زنان باردار بالای 35 تا 40سال هستند نه همه زنان. نکته بعد این که شیوع سندروم داون در ایران یک در هزار است؛ یعنی از هر هزار مادر باردار یک نفر جنین سندروم داون به دنیا می‌آورد اما در غربالگری از هر هزار مادر باردار 165 نفر مشکوک گزارش می‌شوند(یعنی 164 نفر دیگر فرزند سالم داشته اما به آنها گفته می شود که فرزند شما مشکوک به سندرم داون است)! یعنی 16.5 درصد (یک ششم) از مادرانی که غربالگری می‌شوند نتیجه آزمایشاتشان مشکوک گزارش می‌شود و به سمت تست‌های تکمیلی ارجاع می‌شوند. در حالی که در کشوری مثل انگلستان آزمایشگاهها هر سه روز کاری به صورت آنلاین نظارت میشوند و اگر آزمایشگاهی بالای 2.5 درصد از مادران باردار تحت غربالگری را مشکوک یا پرخطر گزارش کند، این آزمایشگاه دیگر حق انجام تست غربالگری را ندارد. میزان مثبت کاذب بالای نتایج غربالگری بدین معناست که آزمایشگاه یا متخصص مربوطه، تعداد زیادی از مادرانی که فرزند سالم دارند را بر چسب معلولیت می‌زند و مجدد برای انجام تست‌های چندین میلیون تومانی به سمت خودش ارجاع میدهد! در شرایطی که سالانه 1میلیون تولد در کشور ما رخ می‌دهد، با توجه به احتمال بروز سندرم داون یعنی 1در 1000تولد، توقع میرود حدود 1000جنین داون متولد شود. اما در فرایند غیر استاندارد فعلی غربالگری، حدود 160 هزار جنین برچسب مشکوک به منگولیسم میخورد و روانه تست های گران قیمت میشوند! بر اساس پژوهش های انجام شده حدود 2 هزار جنین سالم بدنبال تست های تهاجمی سقط میشوند و 20هزار نفر از این 160 هزار مادر نگران نیز نه هزینه ای برای تست های تکمیلی گران قیمت میپردازند و نه تا آخر بارداری منتظر میشوند، بلکه عطای این بارداری را به لقای آن بخشیده و جنین خود را بصورت غیر قانونی سقط می کنند،! از این رو ما برای کشف و سقط 1000 جنین مبتلا، بیش از 22هزار انسان سالم را در این فرایند از دست می‌دهیم. در واقع اگر نتیجه غربالگری مادری یک-دویست و پنجاهم باشد و به تست تکمیلی ارجاع بشود به احتمال 99.96 درصد جنینش از نظر سندرم داون سالم است. مشکل بعدی اینجاست که حتی به پروتکل غربالگری وزارت بهداشت نیز به درستی عمل نمی شود و بخش زیادی از مثبت کاذب بالا ناشی از عدم پایبندی عمده آزمایشگاه ها و متخصصین به همین دستورالعمل ابلاغی است؛ به نحوی که به جای آنکه مادران باردار را از آستانه 1 به 250 و کمتر اطمینان خاطر بدهند برعکس تا 1 به 2000 را هم پرخطر تفسیر می‌کنند و درگیر تست های گرانقیمت و بعضا تهاجمی تکمیلی مینمایند! بدین ترتیب خانوادههایی که در سن فرزندآوری قراردارند در مواجه با چنین فرآیند پراشکالی، از اینکه به سمت بچهدارشدن بروند پشیمان میشوند؛ در حالی که غربالگری اصلا در کشورهای دیگر بدین صورت انجام نمیشود؛ بلکه کاملا اختیاری و بدون هیچ اجبار و کاملا رایگان انجام میگیرد

میزان مثبت کاذب بالای نتایج غربالگری بدین معناست که آزمایشگاه یا متخصص مربوطه، تعداد زیادی از مادرانی که فرزند سالم دارند را بر چسب معلولیت میزند و مجدد برای انجام تستهای چندین میلیون تومانی به سمت خودش ارجاع میدهد.

 آیا بارداری و زایمان باعث تحلیل قوای جسمی زن و پوکی استخوان می‌شود؟

بارداری و شیردهی با افزایش جذب کلسیم و تراکم استخوان همراه است چرا که جذب کلسیم و قرارگیری آن در بافت استخوانی در صورت کفایت منابع با افزایش برداشت آن افزایش می یابد. بنابراین در صورتی که مادر در دوره بارداری و شیردهی کلسیم کافی مصرف کند نه تنها دچار پوکی استخوان و دندان نمی شود بلکه تراکم استخوان او در پایان این دوران از قبل نیز بالاتر خواهد رفت.

 زایمان طبیعی خیلی دردناکتر از سزارین است؟

میزان درد بسته به آمادگی‌های حین بارداری، قبل از زایمان و شرایط بالینی مادر یا جنین، درجات مختلفی دارد. ممکن است زایمان فردی سه ساعت بیشتر زمان نبرد درحالیکه در فرد دیگری سیزده ساعت طول بکشد. در زایمان سزارین دردهای بعد از عمل نیز تحمل می‌شود. در کل نمی‌شود برای همه حکم یکسان داد و هرکس براساس فاکتورهای مختلف تجربه خاص خود را دارد چه در زایمان سزارین چه در زایمان طبیعی.

 در زایمان طبیعی هم مانند سزارین می شود از بی حسی نخاعی و سایر روش های بی‌دردی که به تازگی رواج پیدا کرده است، استفاده کرد. به طور ایده‌آل مادر باید قبل از شروع پروسه زایمان از روش‌های موجود اطلاع پیدا کند تا بتواند انتخاب مناسبی را برای بی‌دردی زایمان داشته باشد.

 آیا بعد از سه بار زایمان طبیعی، زایمان چهارم پرخطر است؟ محدودیتی برای تعداد زایمان وجود دارد؟

در اکثر مطالعات دیده شده است تعداد بارداری‌های فرد، روی نتایج حاملگی‌های بعدی اثری ندارد، مطالعات از ارتباط مولتی پار بودن و احتمال بیشتر سزارین، ترومبوز وریدی، پره اکلامپسی و فشار خون بارداری، دیابت بارداری، پرزانتاسیون بد جنین و زایمان ابزاری، زایمان طولانی، زایمان زودرس، تولد نوزاد با وزن کم، میزان بستری نوزاد در NICU ، مرگ نوزاد، اختلالات مایع آمنیوتیک، و پارگی‌های پرینه حمایت نمی کنند. هرچند که داده ها به نفع برخی عوارض مثل خونریزی بیشتر پس از زایمان، اختلالات جفت و پرولاپس بند ناف در زایمان های ششم به بعد است.

 بارداری زیر 18 سال و بالای 35 سال پرخطر است؟

تعریف یکسان جهانی برای سن باروری در زنان وجود ندارد. سن باروری یک بازه است که در همه زنان شروع و پایان یکسانی ندارد. قدرت باروری واضحا با افزایش سن کاهش می یابد. اما مطالعات نشان داده اند که به طور کلی خانم های بالای 45 و بالای 50 سال هم بارداری خوب با پیش آگهی خوبی را تجربه کرده اند و قادراند از پس استرس های فیزیکی و احساسی بارداری و والدگری بر بیایند.

 آیا بین زایمانهای یک زن باید 3 تا 5 سال فاصله وجود داشته باشد؟

طبق مطالعات انجام شده بهترین و مناسب‌ترین فاصله بعد از یک بارداری کامل و موفق، 18 تا 24 ماه است که البته در موارد خاص مثل سن بالای مادر یا از دست رفتن بارداری قبلی نیز ملاحظاتی دارد. طبق مطالعات جهانی، فاصله گذاری 18 تا 24 ماه با کمترین ریسک پیامدهای ناگوار پیرامون زایمان همراه است و برای افراد بالای 35 سال با در نظر گرفتن احتمال انواع نازایی با افزایش سن، فاصله گذاری 12تا 18ماه را توصیه می‌کنند. پس از زایمان سزارین، حداقل فاصله مناسب برای زایمان بعدی 18ماه است تا به رحم فرصت کافی ترمیم داده شود. بارداری پس از سقط جنین، بسته به آمادگی خود شخص دارد و از نظر بیولوژیک زمانی برای فاصله گذاری بین سقط و بارداری بعدی نیاز نیست.

 آیا بارداری اندام زنانه را بر هم می‌زند؟

تغییر تناسب اندام در طی بارداری امری اجتناب ناپذیر است، اما اکثریت این تغییرات قابل برگشت هستند. با ورزش و تحرک بدنی کافی و نیز ورزش‌های مخصوص هر عضو، به خوبی میتوان هم سطح سلامت بالاتری را کسب کرد هم تناسب اندام را به حتی بهتر از قبل بازگرداند. همچنین در مواردی مانند لکه‌های پوستی که ممکن است در برخی افراد بعد از زایمان باقی بماند، انواع روش‌های درمانی زیبایی وجود دارد. از طرف دیگر، باید توجه داشت تجربه یک دوره بارداری، زایمان و سپس شیردهی، آن قدر منافع طبی جسمی و روانی اثبات شده برای زنان دارد که نمی‌توان به خاطر مسئله‌ای گذرا، هرچند قابل توجه،  مانند به هم خوردن موقت تناسب اندام، از آن ها چشم پوشید

 آیا زایمان طبیعی خطرناک است؟ آیا احتمال مرگ مادر و بچه در این زایمان بالاست و سزارین بهتر، راحت تر و امن‌تر از زایمان طبیعی است؟

برای بررسی درست بودن این گزاره، آمار و مطالب موجود مرگ و میر مادران بعد از زایمان طبیعی و سزارین را براساس منابع معتبر علمی با هم مقایسه کنیم:

در کشور هلند، در مطالعه‌ای خطر مرگ مادران پس از زایمان سه برابر بیشتر از زایمان طبیعی بود؛ که عمدتاً با سزارین تقریبا به دلیل مرگ و میر ناشی از خونریزی پس از زایمان و عوارض بیهوشی بوده و و در مطالعه ای دیگر زایمان با سزارین، هفت برابر خطرناکتر از زایمان طبیعی بوده است. بنابراین پایین نگه داشتن میزان زایمان سزارین تا حد امکان به نفع زنان در سنین باروری است. مرگ و میر مادران بعد از سزارین در کشورهای با درآمد بالا نادر است اما در کشورهای با درآمد متوسط تا پایین مرگ و میر مادران همچنان بالاست. در یک مطالعه جامع در سال 2019که 3میلیون تولد سزارین را در کشورهای با درآمد کم تا متوسط شامل می شد، 760 مرگ به ازای هر 100 هزار سزارین گزارش شده است. شایع ترین علت مرگ خونریزی بعد از سزارین گزارش شده است. همچنین میزان مرگ و میر مادری همراه با زایمان سزارین 2 تا 4 برابر زایمان واژینال است. یک مطالعه در کشور ایالات متحده آمریکا در مورد مرگ و میر نوزادان براساس روش زایمان در میان زنان، نشان داد که مرگ و میر نوزادان پس از تولد با سزارین بیش از دو برابر شده است لازم به ذکر است، تقریبا در تمام بررسی‌های سزارین‌های انتخابی، عوارض بیشتری مشاهده شده است.